Her canlı varlığın yıkımı, farklı dinamiklerin yol açtığı içsel “organ yetmezlikleri”nin ya da hastalıkların sonucudur. “Kalp yetmezliği, “çoklu organ yetmezliği” vb. denir ölüm nedeni olarak. İçsel yetmezlikler ve arazlar çoğunlukla organizmanın yıkımını sağlayan bazı hastalıklara açar. “Kanser” denir, “koah” denir vb. Tabii, beklenmedik bir dış müdahale, bir kaza, bir cinayet söz konusu değilse. Sonuç olarak, ölüm ve yıkım, organizmanın doğal seyri içinde içseldir. Hatta çoğunlukla organizmanın yaşamak için ürettiği bazı dinamiklerin sonucudur.
Rejimlerin ve iktidarların hayatlarına bakacak olursak, bu organizmalar da sonuç olarak kendi öz güçlerinin içerden darbeleriyle son bulurlar.
Bazı tarihi örneklere bakalım. Çarlık Rusyası, evet elbette 1917 Şubat devriminin sonucu yıkılmıştır ama eğer kendi içindeki, örneğin Milyukov’un temsil ettiği, Çarlık rejiminin önemli bir dayanağı olan Kadet burjuvazisinin rejimi kaderiyle baş başa bırakması (bunun da nedeni elbette Şubat Devrimi’nin önlenemez büyük dalgasıydı) söz konusu olmasaydı ölümü de o kadar kolay olmayacaktı.
Osmanlı İmparatorluğu’nun yıkımı her ne kadar I. Dünya savaşı’na bağlanırsa da esas neden bu değildir. Esas neden, Saltanatın kendi güvenliği için yetiştirdiği subay sınıfının 1908’de rejimi yıkmaya girişmesidir.
Sovyet rejiminin yıkımı ise, kendi içinde büyüttüğü oligarkların, rejimin sağlığının iyice bozulduğu koşullarda, o zamana kadar kolektif olarak denetledikleri müşterekleri şahsen yağmalamaya girişmeleriyle gerçekleşmiştir.
AKP rejimi paranın gücüyle, biriken servete rejimi oluşturan “para-merkezci” unsurlar tarafından el konup paylaşılması temelinde kurulmuştu. Rejimin unsurları bu paylaşımı “sulh içinde” yürüttükleri sürece sorun yoktu. Ne zaman ki, bunların içinden bir kesim, yağmalanacak sermayenin cerbezesine kapılıp aynı kulvardakilerin önüne geçmeye çalıştılar, işte o zaman ortaklık bozuldu ve aynı yağmaya istedikleri oranda katılamayanlar oyunu açık etti. Böylece, paranın gücüyle kurulan AKP rejimi, kendi içinden yine paranın gücüyle yıkım yoluna girdi.
Gün Zileli
13 Kasım 2026
www,gunzileli.net
Bir yanıt yazın